https://sci.journal.apems.edu.kz/index.php/journal <p style="text-align: justify;">«<strong>Дене шынықтыру және спорт саласындағы зерттеулер</strong>» ғылыми журналы мерзімді ғылыми басылым болып табылады. Журналдың миссиясы - дене шынықтыру және спорт саласындағы заманауи ғылыми тақырыптар мен зерттеу нәтижелеріне тоқсан сайын рецензияланатын шолулар беру.</p> <p style="text-align: justify;">Журналдың құрылтайшысы және баспагері «Қазақ ұлттық спорт универитеті» ЖШС, Астана қ., Қазақстан Республикасы (бұрын – Дене шынықтыру және бұқаралық спорт академиясы (APEMS).</p> <p style="text-align: justify;">«<strong>Дене шынықтыру және спорт саласындағы зерттеулер»</strong> ғылыми журналы жылына 4 рет жарияланады:</p> <p style="text-align: justify;">№1 шығарылым - 30 наурызға дейін</p> <p style="text-align: justify;">№2 шығарылым - 30 маусымға дейін</p> <p style="text-align: justify;">№3 шығарылым - 30 қыркүйекке дейін</p> <p style="text-align: justify;">№4 шығарылым - 30 желтоқсанға дейін</p> <p style="text-align: justify;"><strong>Тақырыптық бағыт: </strong><span style="font-size: 0.875rem;">спорт ғылымдары (Sports Science), спорт педагогикасы.</span></p> <p style="text-align: justify;"><em> Журналда мақалалар бөлімдер бойынша жарияланады<strong>:</strong></em></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 0.875rem;">1) Спорт физиологиясы және биомеханикасы</span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 0.875rem;">2) Спортшыларды оқыту және даярлау</span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 0.875rem;">3) Спорттық медицина және оңалту</span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 0.875rem;">4) Спорт психологиясы</span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 0.875rem;">5) Спорт және технологиялар</span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 0.875rem;">6) Бұқаралық спорт және халықтың денсаулығы</span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 0.875rem;">7) Спорттық педагогика</span></p> <p style="text-align: justify;"><span style="font-size: 0.875rem;">8) Спорттық менеджмент</span></p> <p style="text-align: justify;">«<strong>Дене шынықтыру және спорт саласындағы зерттеулер</strong>» ғылыми журналында мәліметтерді жариялау Open Journal System (OJS) - ғылыми мақалаларды онлайн-ұсыну және рецензиялау жүйесін пайдалану арқылы жүзеге асырылады.</p> <p style="text-align: justify;">Тіркеу немесе авторландыру <strong>«Біз туралы» -</strong> <strong>«Материалдарды жіберу»</strong> бөлімінде қол жетімді. </p> <p style="text-align: justify;">Редакторлық қызмет туралы жалпы ережелер мен ақпарат сайтта жарияланған «<strong>Дене шынықтыру және спорт саласындағы зерттеулер</strong>» ғылыми журналының редакциялық саясатында баяндалған.</p> kk-KZ <p>This work is licensed under a <a href="http://creativecommons.org/licenses/by-nc/4.0/" target="_blank" rel="noopener">Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License</a>.</p> sciencejournal@apems.edu.kz (Редакция журнала) sciencejournal@apems.edu.kz (Редакция журнала) Sat, 30 May 2026 00:00:00 +0500 OJS 3.3.0.13 http://blogs.law.harvard.edu/tech/rss 60 https://sci.journal.apems.edu.kz/index.php/journal/article/view/62 <p>Авторлар спорттық күрес түрлері бойынша жаттығу процесінде дене даярлығының маңыздылығын анықтау үшін ғылыми-әдістемелік әдебиеттерге талдау жүргізді. Грек-рим күресі бойынша Қазақстан жаттықтырушыларының дене даярлауға деген көзқарасын айқындау үшін әртүрлі жұмыс өтілі бар мамандар арасында сауалнама жүргізілді, онда жаттықтырушылардың әртүрлі жастағы спортшылар арасындағы жаттығу процесінде дене қасиеттерін дамытудың маңыздылығы, дене даярлықтың техникалық және тактикалық даярлыққа әсері, балуандардың жарыс қабілеттілігінің жеке стилін қалыптастыру, ерекшеліктер туралы пікірлері көрсетілді 10-14 жас аралығындағы жасөспірімдермен дене даярлығы жаттығулары, жаттықтырушы балалармен жұмыс кезінде қандай қиындықтарға тап болады, оқу-жаттығу процесінің қандай компоненттеріне ерекше көзқарас қажет.</p> Демеу Жадраев*, Михаил Шепетюк , Елдар Насиев , Нұрсұлтан Молдалиев , Данара Тауасарова Copyright (c) 2026 Дене шынықтыру және спорт саласындағы зерттеулер https://sci.journal.apems.edu.kz/index.php/journal/article/view/62 Mon, 30 Mar 2026 00:00:00 +0500 https://sci.journal.apems.edu.kz/index.php/journal/article/view/66 <p>Бұл мақалада жасанды интеллект әдістеріне негізделген тері жағдайын талдау және күтім құралдарын жекелендіріп таңдауға арналған мобильді қосымшаның архитектурасы мен бағдарламалық жүзеге асырылуы ұсынылады. Шешім, ең алдымен, терісі жоғары физиологиялық жүктемеге ұшырайтын тұлғаларға – кәсіби спортшылар мен белсенді фитнес әуесқойларына – бағытталған, сонымен қатар кең аудиторияға да қолдануға жарамды. Талдау модулі екі кезеңді тәсіл негізінде құрылған: дерматологиялық таңбаланған ашық селфи-суреттер деректер жиынтығында transfer learning әдісімен оқытылған ResNet тобына жататын сверткалы нейронды желі (CNN) және күрделі кластар үшін CNN нәтижелерін валидациялайтын Gemini Flash 2.5 vision-language моделі. Ұсыным алгоритмі егжей-тегжейлі сипатталған, оған аллергендерді қатаң сүзгілеу, тері түріне байланысты өнімдерді бағалау, белсенді ингредиенттердің үйлесімсіздік графы, сондай-ақ баға санаттары мен брендтердің әртүрлілігін ескеретін іріктеу критерийлері кіреді. Сандық тиімділік көрсеткіштері тері түрін жіктеуде 88,65 % және тері мәселелерін анықтауда 91,35 % дәлдікті көрсетеді; VLM-валидаторын интеграциялау күрделі кластардағы дәлдікті 79,0 %-дан 92,4 %-ға дейін арттырды. Алынған нәтижелер косметология саласындағы мобильді бет талдауы үшін CNN + VLM гибридті тәсілінің практикалық тиімділігін растайды.</p> Диана Жакупбекова*, Николай Мартынцов Copyright (c) 2026 Дене шынықтыру және спорт саласындағы зерттеулер https://sci.journal.apems.edu.kz/index.php/journal/article/view/66 Mon, 30 Mar 2026 00:00:00 +0500 https://sci.journal.apems.edu.kz/index.php/journal/article/view/65 <p>Мақалада Павлодар педагогикалық университеті студенттерінің дене белсенділігі деңгейіне жан-жақты талдау жасалған. Ә. Марғұлан 1-2 курстан өткен 93 респонденттің онлайн сауалнама нәтижелерін статистикалық өңдеу негізінде (барлық жағдайлар жарамды). Зерттеудің мақсаты - қозғалыс белсенділігінің қазіргі жағдайын анықтау, негізгі детерминанттар мен кедергілер, сондай-ақ университеттегі дене шынықтыру және сауықтыру жұмыстарын оңтайландыру бойынша ұсыныстар әзірлеу. Белсенділік деңгейінің ДДҰ ұсынымдарына сәйкес келмеуі туралы гипотеза расталды: студенттердің 58%-ы кездейсоқ оқиды (оқу жоспарының бөлігі ретінде аптасына 1-2 рет), 14 %-ы белсенділіктен толығымен аулақ болады және шамамен 90% стандарттарға жетпейді (аптасына 150 минут орташа немесе 75 минут қарқынды жүктеме). Негізгі кедергілер - уақыттың жетіспеушілігі (58 %), оқу жүктемесі (43 %) және мотивация (37 %), экран уақыты мен күнделікті режиммен күшейеді. Мотиваторларға денсаулықты жақсарту (55 респондент) және секциялар бойынша несие (16) кіреді. Негізгі компонент әдісін қолданатын факторлық талдау төрт факторды анықтады: физикалық қатысу және өзін-өзі бағалау, мотивациялық-институционалдық, денсаулықты шектейтін және седативті-диеталық. Басқа қазақстандық жоғары оқу орындарының деректерімен (қосымша белсенділіктің 15-30 %) және жаһандық тенденциялармен (Орталық Азия мен Шығыс Еуропадағы студенттер арасындағы белсенділіктің 50-75 %, цифрландырудың жоғары елдерде 60-80 %) салыстыру педагогикалық жоғары оқу орындарына тән проблеманы растайды. Ұсыныстар сабақтарды әртараптандыруды қамтиды, есеп айырысу жүйесі, инфрақұрылымды жаңғырту және седентациялауға қарсы бағдарламалар. Зерттеу университет саясаты үшін практикалық маңызы бар және өзін-өзі есеп беру деректері түріндегі шектеулері бар салауатты өмір салты мәдениетін қалыптастырудағы педагогикалық университеттердің стратегиялық рөлін көрсетеді.</p> Маржан Рахимова*, Виктория Кольева, Гулдана Сатабаева, Серик Солтанбеков, Гүлмира Шапиева Copyright (c) 2026 Дене шынықтыру және спорт саласындағы зерттеулер https://sci.journal.apems.edu.kz/index.php/journal/article/view/65 Mon, 30 Mar 2026 00:00:00 +0500 https://sci.journal.apems.edu.kz/index.php/journal/article/view/70 <p>Бұл мақалада матч деректерін өңдеу және жасанды интеллект әдістерін қолдану негізінде спорттық талдау жүйесін әзірлеу қарастырылады. Excel форматындағы статистикалық деректерді жүктеуге және жеңіс сериялары, тең аяқталған матчтар мен ойын динамикасының өзгерістері сияқты матч барысына әсер ететін негізгі факторларды автоматты түрде анықтауға мүмкіндік беретін бағдарламалық шешім ұсынылады. Жасанды интеллектің әртүрлі модельдері қарастырылып, триггерлік деректердің ерекшелігін ескере отырып, олардың спорттық талдау міндеттеріне қолданылуына салыстырмалы талдау жүргізіледі. Анықталған триггерлер негізінде жасанды интеллект моделіне одан әрі талдау үшін жіберілетін белгілердің құрылымдық жиыны қалыптастырылады. Тілдік модель алынған деректерді интерпретациялау және ойыншыларға арналған аналитикалық қорытындылар мен ұсынымдар генерациялау үшін қолданылады. Зерттеу нәтижелері ұсынылған тәсілдің матчтарды талдауды автоматтандыратынын, нәтижелерді бағалаудың объективтілігін арттыратынын және деректерді өңдеу уақытын қысқартатынын көрсетеді. Әзірленген жүйе жаттығуларды оңтайландыру және ойыншылардың әлсіз жақтарын анықтау үшін пайдаланылуы мүмкін. Мақалада сонымен қатар триггерлерді анықтауға арналған математикалық модельдер мен формулалар ұсынылып, бұл әдістердің таңдауы талдау тиімділігі тұрғысынан негізделеді.</p> Николай Мартынцов*, Айдана Қалиева Copyright (c) 2026 Дене шынықтыру және спорт саласындағы зерттеулер https://sci.journal.apems.edu.kz/index.php/journal/article/view/70 Mon, 30 Mar 2026 00:00:00 +0500 https://sci.journal.apems.edu.kz/index.php/journal/article/view/69 <p>Бұл мақалада пайдаланушының оқу тарихы мен семантикалық мәтін талдауына негізделген таңдау жасайтын жекелендірілген кітап ұсыныс жүйесі талқыланады. Қолданыстағы дәстүрлі тәсілдер жанрлық жіктеуге негізделгенімен, сипатталған жүйе жасырын қалауларды ескереді: бұрын оқылған шығармаларға тән тақырыптық үлгілер және пайдаланушының мінез-құлық үлгілері. Жүйе алынған мәтін үзінділеріне негізделген жауаптар үшін контекстті динамикалық түрде жасайтын іздеу-кеңейтілген генерация (RAG) әдісін қолдана отырып, қайта оқытылған LLaMA 3.2 моделіне негізделген. Жүйе 10 жанрлық санат бойынша таратылған 100 көркем шығармадан тұратын меншікті деректер жиынтығында сыналды. Тестілеу нәтижелердің дәлдігі пайдаланушының оқу тарихының көлемімен артатынын көрсетті. Жүйені білім беру мекемелерінде, соның ішінде мамандандырылған әдебиетке мамандандырылған университеттерде кітапхана жинақтарын шарлау үшін пайдалануға болады.</p> Айым Райымбекова*, Николай Мартынцов Copyright (c) 2026 Дене шынықтыру және спорт саласындағы зерттеулер https://sci.journal.apems.edu.kz/index.php/journal/article/view/69 Mon, 30 Mar 2026 00:00:00 +0500 https://sci.journal.apems.edu.kz/index.php/journal/article/view/72 <p>Бұл жұмыста YOLO26x-Pose детекторы негізінде әзірленген, күрес белдесулерін нақты уақыт режимінде талдау жүйесі ұсынылған. Жүйе ретімен орындалатын төрт модульден тұрады: қос балуанның дене қалпын екі өлшемді анықтау; сырт келбет сипаттарына негізделген қайта тану (ReID) - бұл үшін MobileNetV3-Small эмбеддингтері, Мажар алгоритмі және деректерді жаңартуға арналған үш жылдамдықты экспоненциалды жылжымалы орташа мән (EMA) қолданылады; қаңқа геометриясына сүйене отырып, белдесу барысын бес күйдің біріне (АРАҚАШЫҚТЫҚ, КЛИНЧ, ПАРТЕРГЕ ТҮСІРУ ӘРЕКЕТІ, ПАРТЕР, ҚАУІПТІ ЖАҒДАЙ) жатқызатын эвристикалық шекті автомат (FSM); сондай-ақ гомография әдісімен жасалған кілемнің жоғарыдан төмен қарай көрінетін шағын картасы. Қайта тану (ReID) модуліне балуандардың өзара айқасып қалған сәттерін ескере отырып EMA мәндерін тоқтату, тірек нүктелерінің ауытқуынан қорғау, боз кілемдегі аймақтар бойынша пассивтілік уақытын есептеу және әр кадр сайын CSV форматында деректерді тіркеу функциялары енгізілген. Графикалық процессорда (GPU), тағылатын сенсорларсыз-ақ бұл жүйе иденттілікті сақтаудың орташа дәлдігін (IPR) 90,1%, белдесу күйін анықтау тиімділігін (FSM) 85,0% және секундына 27,7 кадр (FPS) өнімділігін көрсетті.</p> Дамир Тасыбаев*, Одилжон Дадабаев, Валентин Савицкий Copyright (c) 2026 Дене шынықтыру және спорт саласындағы зерттеулер https://sci.journal.apems.edu.kz/index.php/journal/article/view/72 Mon, 30 Mar 2026 00:00:00 +0500