PHASES OF THE OVARIAN–MENSTRUAL CYCLE AND CHARACTERISTICS OF TRAINING AND COMPETITIVE ACTIVITY IN FEMALE COMBAT SPORT ATHLETES: A REVIEW OF SCIENTIFIC EVIDENCE

Михаил Шепетюк; Данара Таусарова; Демеу Жадраев; Айгерим Телемгенова*; Елдар Насиев; Наталья Шепетюк

doi:10.62931/2959-6335_2025_4_32

Авторлар

Михаил Шепетюк Қазақ спорт және туризм академиясы https://orcid.org/0000-0002-6872-3980
Данара Таусарова Қазақ спорт және туризм академиясы https://orcid.org/0009-0008-3000-077X
Демеу Жадраев Қазақ спорт және туризм академиясы https://orcid.org/0009-0009-9679-9390
Айгерим Телемгенова* Қазақ спорт және туризм академиясы https://orcid.org/0009-0000-5632-0693
Елдар Насиев Қазақ спорт және туризм академиясы https://orcid.org/0009-0000-0810-8567
Наталья Шепетюк Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті https://orcid.org/0009-0006-6783-6576

##plugins.pubIds.doi.readerDisplayName##:

https://doi.org/10.62931/2959-6335_2025_4_32

Ключевые слова:

менструалдық цикл, әйелдер физиологиясы, спорттық жұмыс қабілеті, гормондық фазалар, жаттығу үдерісін жоспарлау, жекпе-жек спорт түрлері

Аннотация

Мақалада овариальды‑менструалды циклдің (ОМЦ) фазаларының әйел спортшыларының физиологиялық жағдайына, жаттығуларға бейімделуіне және жарыстық қызметіне әсері жөніндегі ғылыми деректердің кешенді шолуы ұсынылған, соның ішінде жекпе-жек спорт түрлері (дзюдо, әйелдер күресі, джиу-джитсу, бокс) назарға алынған. Гормондық өзгерістердің механизмдері, олардың аэробты және анаэробты көрсеткіштерге, күштік қасиеттерге, қалпына келуге және субъективті жұмыс қабілетіне әсері қарастырылған. Клиникалық зерттеулер мен жүйелі шолулардың нәтижелері талданып, ОМЦ-ның спорттық қабілетке әсерінің дау тудыратын және тұрақты эффектілері анықталған. Тренерлер мен спортшыларға арналған практикалық ұсыныстар талқыланып, әйелдер спортшыларының физиологиясы саласындағы әрі қарайғы зерттеулер перспективалары көрсетілген.

Биографии авторов

Михаил Шепетюк, Қазақ спорт және туризм академиясы

педагогика ғылымдарының кандидаты, профессор, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген жаттықтырушысы, Жоғары жаттықтырушылар мектебінің директоры, Қазақ спорт және туризм академиясы, Алматы, Қазақстан