Редакциялық саясат
Редакторлардың, авторлардың және рецензенттердің міндеттері
Редакциялық саясат жариялау процесінің барлық қатысушыларының міндеттері мен жауапкершілігін айқындайды. Бас редактор қолжазбаның ғылыми маңыздылығын, сенімділігін және рецензенттердің қорытындыларын ескере отырып, оны жариялау туралы түпкілікті шешім қабылдауға жауапты. Редакция қолжазбаларды объективті қарауды, редакциялық процестің құпиялылығын және жарияланбаған материалдарды жеке мақсатта пайдалануға жол бермеуді қамтамасыз етеді.
Авторлар түпнұсқа және сенімді зерттеу нәтижелерін ұсынуға, дереккөздерге дұрыс сілтеме жасауға, бір қолжазбаны бірнеше журналға бір уақытта ұсынбауға, авторлықты дұрыс көрсетуге және мақаланың соңғы нұсқасын барлық бірлескен авторлардың мақұлдауын қамтамасыз етуге міндетті.
Рецензенттер қолжазбаның құпиялылығын сақтауға, объективті және дәлелді сараптамалық бағалау беруге, сондай-ақ қолжазба мен бұрын жарияланған жұмыстар арасындағы елеулі ұқсастықтар анықталған жағдайда редактордың назарын аударуға міндетті.
Мүдделер қақтығысы, жарияланым этикасын бұзу, мақалаларды түзету және кері қайтарып алу саясаты
Жауапты редактор, редакциялық алқа мүшелері және рецензенттер редакциялық шешімге әсер етуі мүмкін ықтимал мүдделер қақтығысын ашуға міндетті. Авторлар зерттеуді қаржыландыру көздерін, сондай-ақ коммерциялық, қаржылық, жеке немесе кәсіби мүдделер қақтығысын тудыруы мүмкін факторларды көрсетуі тиіс. Мүдделер қақтығысы болған жағдайда тиісті редактор немесе рецензент қолжазбаны қараудан шеттетіледі.
Этикалық емес мінез-құлыққа авторлар құрамын бұрмалау, жалған ғылыми мазмұн, деректерді бұрмалау немесе ойдан шығару, дәйексөздерді манипуляциялау, плагиат және қолжазбаны басқа журналдарға қатар ұсыну жатады. Мұндай бұзушылықтар қолжазбаны қараудан алып тастауға немесе жарияланған мақаланы кері қайтарып алуға негіз бола алады.
Жарияланған материалда техникалық қателер анықталған жағдайда түзетулер туралы ақпарат журналдың кейінгі нөмірлерінде жариялануы мүмкін. Мақаланы кері қайтарып алудың негіздеріне плагиат, қайталама жарияланым, жалған деректер, елеулі қателер, авторлар құрамының дұрыс көрсетілмеуі және жасырылған мүдделер қақтығысы жатады.
Жасанды интеллектті (AI) пайдалану саясаты
Журнал ChatGPT, Claude, Gemini, Copilot және басқа да генеративті жасанды интеллект құралдарын ғылыми зерттеулер мен жарияланымдарда пайдалануға байланысты мүмкіндіктер мен тәуекелдерді мойындайды. Генеративті AI құралдары мақаланың авторы ретінде көрсетіле алмайды. Егер AI мәтінді дайындау, деректерді талдау, әдебиеттерге шолу жасау, суреттерді, кестелерді немесе зерттеудің басқа элементтерін әзірлеу үшін пайдаланылса, авторлар оны қолдану фактісін ашық көрсетуі және «Әдістер» бөлімінде құралдың атауын, нұсқасын, қолдану тәсілі мен мақсатын көрсетуі тиіс. Авторлар AI көмегімен жасалған немесе өңделген материалдардың дұрыстығы, сенімділігі және академиялық адалдық талаптарына сәйкестігі үшін толық жауап береді.
