PHASES OF THE OVARIAN–MENSTRUAL CYCLE AND CHARACTERISTICS OF TRAINING AND COMPETITIVE ACTIVITY IN FEMALE COMBAT SPORT ATHLETES: A REVIEW OF SCIENTIFIC EVIDENCE

Mikhail Shepetyuk; Danara Tauassarova; Demeu Zhadrayev; Aigerim Telemgenova*; Yeldar Nassiyev; Natalya Shepetyuk

doi:10.62931/2959-6335_2025_4_32

ЖЕКПЕ-ЖЕК СПОРТ ТҮРЛЕРІМЕН АЙНАЛЫСАТЫН ӘЙЕЛ СПОРТШЫЛАРДЫҢ ЖАТТЫҒУ-ЖАРЫС ҚЫЗМЕТІНІҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ЖӘНЕ ОВАРИАЛДЫ-МЕНСТРУАЛДЫҚ ЦИКЛ ФАЗАЛАРЫ: ҒЫЛЫМИ ДЕРЕКТЕРГЕ ШОЛУ

Авторлар

Михаил Шепетюк Қазақ спорт және туризм академиясы https://orcid.org/0000-0002-6872-3980 ##orcid.unauthenticated##
Данара Таусарова Қазақ спорт және туризм академиясы https://orcid.org/0009-0008-3000-077X ##orcid.unauthenticated##
Демеу Жадраев Қазақ спорт және туризм академиясы https://orcid.org/0009-0009-9679-9390 ##orcid.unauthenticated##
Айгерим Телемгенова* Қазақ спорт және туризм академиясы https://orcid.org/0009-0000-5632-0693 ##orcid.unauthenticated##
Елдар Насиев Қазақ спорт және туризм академиясы https://orcid.org/0009-0000-0810-8567 ##orcid.unauthenticated##
Наталья Шепетюк Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті https://orcid.org/0009-0006-6783-6576 ##orcid.unauthenticated##

DOI:

https://doi.org/10.62931/2959-6335_2025_4_32

Кілт сөздер:

менструалдық цикл, әйелдер физиологиясы, спорттық жұмыс қабілеті, гормондық фазалар, жаттығу үдерісін жоспарлау, жекпе-жек спорт түрлері

Аңдатпа

Мақалада овариальды‑менструалды циклдің (ОМЦ) фазаларының әйел спортшыларының физиологиялық жағдайына, жаттығуларға бейімделуіне және жарыстық қызметіне әсері жөніндегі ғылыми деректердің кешенді шолуы ұсынылған, соның ішінде жекпе-жек спорт түрлері (дзюдо, әйелдер күресі, джиу-джитсу, бокс) назарға алынған. Гормондық өзгерістердің механизмдері, олардың аэробты және анаэробты көрсеткіштерге, күштік қасиеттерге, қалпына келуге және субъективті жұмыс қабілетіне әсері қарастырылған. Клиникалық зерттеулер мен жүйелі шолулардың нәтижелері талданып, ОМЦ-ның спорттық қабілетке әсерінің дау тудыратын және тұрақты эффектілері анықталған. Тренерлер мен спортшыларға арналған практикалық ұсыныстар талқыланып, әйелдер спортшыларының физиологиясы саласындағы әрі қарайғы зерттеулер перспективалары көрсетілген.

Автор өмірбаяндары

Михаил Шепетюк, Қазақ спорт және туризм академиясы

педагогика ғылымдарының кандидаты, профессор, Қазақстан Республикасының еңбек сіңірген жаттықтырушысы, Жоғары жаттықтырушылар мектебінің директоры, Қазақ спорт және туризм академиясы, Алматы, Қазақстан
Данара Таусарова , Қазақ спорт және туризм академиясы

педагогика ғылымдарының магистрі, докторант, Қазақ спорт және туризм академиясы, Алматы, Қазақстан.
Демеу Жадраев , Қазақ спорт және туризм академиясы

педагогика ғылымдарының магистрі, докторант, Қазақ спорт және туризм академиясы, Алматы, Қазақстан.
Айгерим Телемгенова*, Қазақ спорт және туризм академиясы

педагогика ғылымдарының магистрі, күрес және ұлттық спорт түрлері кафедрасының аға оқытушысы, Қазақ спорт және туризм академиясы, Алматы, Қазақстан
Елдар Насиев , Қазақ спорт және туризм академиясы

педагогика ғылымдарының магистрі, күрес және ұлттық спорт түрлері кафедрасының аға оқытушысы, Қазақ спорт және туризм академиясы, Алматы, Қазақстан.
Наталья Шепетюк , Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті

доцент міндетін атқарушы, Әл-Фараби атындағы Қазақ ұлттық университеті, Алматы, Қазақстан.

Жүктеулер

pdf (ағылшын тілі)

Жарияланды

2025-12-30

Журналдың саны

Нөмір 5 № 4 (2025): Дене шынықтыру және спорт саласындағы зерттеулер

Бөлім

Дене шынықтыру және спорт

Лицензия

This work is licensed under a Creative Commons Attribution-NonCommercial 4.0 International License.

Дәйексөзді қалай келтіруге болады

ЖЕКПЕ-ЖЕК СПОРТ ТҮРЛЕРІМЕН АЙНАЛЫСАТЫН ӘЙЕЛ СПОРТШЫЛАРДЫҢ ЖАТТЫҒУ-ЖАРЫС ҚЫЗМЕТІНІҢ ЕРЕКШЕЛІКТЕРІ ЖӘНЕ ОВАРИАЛДЫ-МЕНСТРУАЛДЫҚ ЦИКЛ ФАЗАЛАРЫ: ҒЫЛЫМИ ДЕРЕКТЕРГЕ ШОЛУ. (2025). Спорт ғылымындағы зерттеулер, 5(4). https://doi.org/10.62931/2959-6335_2025_4_32